Interview met Esther Schaddelee, hoofd communicatie van het OM

Communicatieprofessionals handelen vaak op basis van hun gevoel. Maar vakinhoudelijke kennis en ontwikkeling vormen de basis voor (persoonlijk) succes. Want je moet wel kunnen onderbouwen wat je doet, vindt Esther Schaddelee, hoofd Communicatie van het Openbaar Ministerie (OM).

De carrière van Esther Schaddelee (44) is veelzijdig (zie kader). Betrokkenheid bij de maatschappij, bij mensen, is daar altijd een leidraad in geweest. Het was dan ook een bewuste keuze om van bureauzijde naar het OM te gaan. "Ik werkte aan interessante opdrachten, maar ik raakte uitgekeken op het extern adviseurschap. Ik wilde van A tot Z betrokken zijn. En dan graag bij een organisatie als het OM, waar mensen met bezieling werken."

Rangen en standen

Ze moet niets hebben van rangen en standen. Haar aversie werd al duidelijk toen iemand haar ooit vroeg wat ze later wilde gaan doen. Ze antwoordde dat ze het communicatievak in wilde. "Wat word je dan?", was de volgende vraag. Waarop ze antwoordde: "Ik blijf mezelf, mag ik hopen." Nee, dat begreep ze verkeerd: de vraag was wat haar títel werd. Ze kan zich er nog over opwinden: "Wat een onzin! Wat zegt een titel nou? Tuurlijk, ik ben ook wel trots op mijn Master of Corporate Communicationstitel. Maar dit is de eerste functie waar ik die voer. Met enige schroom. In een academische omgeving als deze, vinden mensen het toch belangrijk om te weten wat het niveau van hun gesprekspartner is. Prima. Maar je ontleent je status toch niet aan je functie! Iedereen heeft zo z'n redenen om te werken. Oké, dan is iemand ‘maar' een medewerker en geen manager. Vaak runt die ‘simpele medewerker' naast zijn werk een gezin of doet hij of zij ontzettend nuttig vrijwilligerswerk."

Succes

Esther vindt zichzelf niet een manager pur sang. Maar ook geen puur inhoudelijke adviseur. "Ik heb zo veel gezien en gedaan. Van uitvoering tot op strategisch niveau. Als morgen een van mijn mensen uitvalt, kan ik zó in dat gat springen, ongeacht de taken die daarbij horen." Wat betekent succes voor haar in dat licht? Stellig: "Ik ben succesvol als ik kan bijdragen aan het succes van de organisatie. Maar vooral als ik mensen kan helpen zélf succesvol te zijn. Ik vind het belangrijk om mensen te ondersteunen in hun ontwikkeling. Om persoonlijke relaties op te bouwen. Ik heb nog altijd contact met mensen uit alle bedrijven en organisaties waar ik gewerkt heb. Dat vind ik een succes."

Breder kijken

Het communicatievak drijft voor een heel groot deel op gevoel. Maar je moet wel kunnen onderbouwen wat je doet, vindt Esther. Als je altijd maar op gevoel werkt, ga je fouten maken die voorkomen hadden kunnen worden. Als we ons vak willen professionaliseren, zullen we dingen moeten opschrijven, lijnen moeten ontdekken. En moeten werken aan onszelf. "Je doet kennis en ervaring op, je leert van je fouten. Het gaat om weten wat er waarom gebeurt, om het delen van ervaring met anderen. Dat leidt tot het vereenvoudigen van problemen. Dan kom je op oplossingen die niet voor de hand liggen. Daarom zoek ik altijd naar de vraag achter de vraag. Door een probleem breder te bekijken, kun je mensen vaak al helpen. Als communicatieprofessional moet je proberen de wereld aan elkaar te knopen. Dat helpt verkokering tegen te gaan."

Debat aanwakkeren

Het OM pakt vanuit zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid high profile strafzaken aan, die veel maatschappelijke roering veroorzaken. Denk aan de zaken tegen de Hells Angels of tegen de gezinsvoogd van de vermoorde peuter Savannah. Daarom wil de organisatie het interne debat aanwakkeren over wat vage begrippen als ‘openheid' en ‘transparantie' eigenlijk inhouden. Een van de tools daarbij is een rollenspel waarin de officieren van justitie hun requisitoir steeds anders benaderen. Wat gebeurt er als zij zich niet tot de rechter richten, maar rechtstreeks tot de slachtoffers die zij vertegenwoordigen?

Terwijl dat interne debat wordt gevoerd, worden de verrichtingen van de organisatie op de voet gevolgd. Het OM voelt de hete adem van publiek, pers en politiek in de nek. Esther: "Tja, we steken die nek natuurlijk ook uit door zichtbare en gevoelige zaken op te pakken. Als dat misgaat, duikt iedereen erop. Maar eigenlijk deert ons dat niet zoveel. We vinden gewoon dat we bepaalde dingen aan de kaak moeten stellen."

Begrip bevorderen

Esther vindt dat dé Nederlander best trots mag zijn op de goed functionerende, objectieve openbare aanklager. Het OM stelt prioriteiten op bepaalde punten. Esther: "Dat moeten we uitleggen. Veel van de partijen die wij belangrijk vinden, weten echt nog niet waar het OM voor staat. Of wat zij aan het OM kunnen hebben. Denk aan slachtoffers van een misdrijf; zij moeten het gevoel hebben dat zij gesteund, begrepen én op een rechtvaardige manier ‘gewroken' worden. Overtreders moeten het gevoel hebben rechtvaardig behandeld te zijn en zelfs begrip hebben voor hun straf."

Het OM gaat voor waarheidsvinding. Missers zijn in die optiek niet altijd missers. Bijvoorbeeld in de zaak Savannah. Het OM heeft uiteindelijk niet gewonnen; de gezinsvoogd is niet veroordeeld. Dat zou je als een verlies kunnen zien, maar het heeft wel een maatschappelijke discussie aangewakkerd. "Dat is, hoewel we dat natuurlijk niet hadden kunnen voorzien, een belangrijk neveneffect. En als het begrip in de maatschappij daardoor groeit, werkt ons communicatiebeleid."

Curriculum Vitae Esther Schaddelee

Esther Schaddelee was voor haar komst naar het OM partner bij het Haagse communicatiebureau Dröge & van Drimmelen, directeur van TriaPart, corporate communicationmanager bij PinkRoccade en senior communicatieadviseur bij Bikker Communicatie. Eerder werkte ze bij de Nederlandsche Credietverzekering Maatschappij (NCM), reclamebureau Blend Business Communications en het Zweedse telecommunicatiebedrijf Ericsson. Ten tijde van het project DeciBel (invoering tiencijferige telefoonnummers in Nederland) was zij product manager externe communicatie bij KPN Telecom.

Gepubliceerd in: C, Magazine over Communicatie, maart 2008.